Phần 0: Hướng dẫn chung

Phần này gợi ý các nội dung đội thi cần hiểu và chuẩn bị trước khi tham gia khóa học Robotics với bộ kit K12 Maker cũng như tham gia cuộc thi Vietnam Robotics Challenge 2023

0.1. PBL - Học tập theo dự án

1. Phương pháp Học tập dựa trên dự án (project-based learning)

Khóa học này được thiết kế theo phương pháp học tập dựa trên các dự án. Nếu bạn không quen với việc học trên các dự án (PBL) thì bạn nên biết việc quản lý một khoá học PBL rất khác với việc quản lý một lớp học truyền thống. Dưới đây là một vài tài liệu để giúp bạn hiểu về mô hình PBL. 

 

▶ Video: https://youtu.be/LMCZvGesRz8

 

Tham khảo thêm: Các ưu điểm của phương pháp PBL

Một đặc điểm quan trọng của việc học tập học tập dựa trên dự án và trải nghiệm là sự thất bại. Chúng ta sẽ không có tất cả các câu trả lời ngay từ đầu. Bạn sẽ học tập thông qua việc thử làm, cố gắng, thất bại, lặp đi lặp lại và thử lại. Không sao đâu! Các lớp học truyền thống không có chỗ cho thất bại, nhưng ở đây, bạn cần phải thất bại. Bạn sẽ phải trực tiếp bắt tay vào làm thử các sản phẩm, để được nhìn thấy thành quả trước, giúp bạn có động lực, từ đó rút ra các bài học kiến thức cho mình, hoặc tích lũy các kinh nghiệm

2. Người hướng dẫn (Mentor)

Vai trò của người hướng dẫn (Mentor) trong một lớp học PBL cũng rất khác so với người giáo viên trong một lớp học truyền thống. Mentor sẽ chỉ định hướng và hướng dẫn thay vì "giảng dạy", đưa ra các bài học. Người học sẽ phải là người chủ động làm việc, tự bắt tay vào lên ý tưởng và thử nghiệm các sản phẩm, tự tìm hiểu các kiến thức liên quan.

3. Tổ chức lớp học PBL

Robotics là một lĩnh vực rất rộng lớn, bạn nên dành thời gian học càng nhiều càng tốt. Với đặc thù quỹ thời gian của các bạn học sinh, nhiều đội thường tổ chức các buổi làm việc sau giờ học trên lớp, vì vậy cần đảm bảo rằng mỗi học viên có kế hoạch làm việc trong tuần phù hợp.

Hãy sử dụng ít nhất 5 phút vào đầu và cuối mỗi buổi làm việc để sắp xếp và dọn dẹp không gian làm việc.

Ngoài ra, học viên cần có khả năng tự học và tự nghiên cứu. Khóa học này sẽ chỉ có khả năng cung cấp cho các bạn các kiến thức cơ bản và gợi mở cho các bạn các từ khóa (keywords) để có thể tự mình tự học và nghiên cứu sâu hơn về lĩnh vực robotics vô cùng rộng lớn.

0.2. Xây dựng đội nhóm

1. Tổng quan về đội nhóm

Khi thành lập đội nhóm, hãy xem xét quy mô, sự đa dạng, độ tuổi và trình độ, kỹ năng, cũng như cam kết về thời gian và lịch trình. Hãy nhớ rằng, các nhóm phát triển và thay đổi khi sở thích và khả năng của học sinh phát triển, và khi họ lên lớp sau mỗi năm. Hãy chuẩn bị tinh thần khi vai trò và trách nhiệm thay đổi trong suốt và giữa các mùa. Những gì một thành viên trong nhóm quan tâm năm ngoái có thể thay đổi khi họ trở nên tự tin và tìm cách khám phá những cơ hội mới.

Các đội có thể được thành lập trong bất kỳ môi trường nào. Các tổ chức như câu lạc bộ trong trường học hoặc một nhóm học sinh có quan tâm là điểm khởi đầu tuyệt vời để thành lập các đội nhóm làm robot…

Điều quan trọng là phải đảm bảo tính năng động, tích cực, hỗ trợ, hấp dẫn, và trên hết là vui vẻ và tự nguyện. Xuyên suốt trải nghiệm, các thành viên trong nhóm sẽ phải dành nhiều giờ và ngày làm việc để hoàn thiện robot. Bất cứ khi nào có thể và phù hợp, luôn giữ bầu không khí vui vẻ và thoải mái.

2. Quy mô đội và đối tượng thành viên

Mỗi đội là khác nhau và không có số lượng học sinh "lý tưởng" trong một đội nhóm làm robot. Quy mô nhóm dựa trên quyết định của cố vấn và sự quan tâm của học sinh. Bạn cũng cần đảm bảo rằng mọi học sinh đều có vai trò tích cực mà họ yêu thích và có thể học từ các vai trò khác: nếu nhóm quá lớn, điều này trở nên khó thực hiện hơn, trong khi nhóm quá nhỏ có thể khiến các thành viên bị quá tải do phải đảm nhiệm nhiều trách nhiệm. Hãy đặt mục tiêu đạt được sự cân bằng về quy mô phù hợp cho nhóm.

Để trở thành thành viên đội thi, học sinh cần là học sinh lớp 10-12, trong độ tuổi 15-18. Học sinh đã tốt nghiệp lớp 12 không thể là thành viên nhóm, mà có thể tham gia trong vai trò là cố vấn hoặc huấn luyện viên.

Thực tế cho thấy, mỗi học sinh có thể tham gia tối đa trong 3 năm trong vai trò là thành viên nhóm. Tùy thuộc vào độ tuổi các thành viên và mức độ trưởng thành, có thể có sự khác biệt về xã hội và phát triển trong các đội có độ tuổi hỗn hợp. Điều này có thể là lợi thế, nhưng cũng nên chuẩn bị tinh thần để các thành viên trong nhóm có thể làm việc được với nhau một cách hiệu quả.

3. Cam kết về thời gian

Cam kết về thời gian đối với cố vấn và các thành viên sẽ thay đổi theo kinh nghiệm và sự năng động của nhóm. Điều quan trọng là thảo luận về nhiệm vụ, cam kết về thời gian, như là lịch họp và ngày cụ thể. Nếu học sinh không thể tham gia một số cuộc họp bắt buộc, cố vấn cần phải xem xét điều này. Mức độ cam kết nói chung phải giống nhau giữa tất cả các thành viên trong nhóm. Nếu cam kết của nhóm không cao, người cố vấn không nên tham gia và hoàn thành công việc. Nhóm cần học cách chịu trách nhiệm cho dự án.

Lập kế hoạch họp nên là một nỗ lực chung của nhóm và cần cân nhắc đến thành viên học sinh ở mỗi lứa tuổi, lịch học và mức độ kinh nghiệm của họ. Đặt lịch họp nhóm theo mục tiêu của chương trình. Ví dụ, một đội ngũ tân binh có thể thực hiện các cuộc họp dài hơn, thường xuyên hơn.

4. Bản sắc và tinh thần đồng đội

Không chỉ có tình bạn giữa các thành viên trong đội, đội hoàn toàn có thể trở thành một "gia đình", với các mối quan hệ bền vững, lâu dài. Học sinh và người hướng dẫn có thể học hỏi kiến thức lẫn nhau và cùng phát triển thông qua quá trình xây dựng nhóm và học tập mà mọi người đều có lợi.

Các đội tham gia cuộc thi và các thành viên có nền tảng và kinh nghiệm đa dạng. Các đội mới không nên mong đợi giống như mọi đội khác, và các đội có kinh nghiệm không nên mong đợi giống nhau từ năm này sang năm khác. Mỗi đội sẽ có một bộ kỹ năng, kinh nghiệm và cách làm việc khác nhau. Mỗi thành viên tác động đến tính năng động và khả năng của nhóm, vì vậy mỗi khi có thành viên mới tham gia, tính năng động của nhóm sẽ thay đổi một chút. Hãy dành thời gian để tìm hiểu nhau, tìm ra cách tiếp cận và phong cách phù hợp với đội và mục tiêu chung.

Các đội được khuyến khích phát triển và thúc đẩy bản sắc nhóm. Bản sắc giúp nhóm đoàn kết, phát triển cảm giác thân thuộc cũng như niềm niềm tự hào về nhóm. Đó là cách tuyệt vời để giúp Giám khảo, trợ lý trận đấu và khán giả nhận ra một đội tại cuộc thi. Nó cũng sẽ giúp các đội lan truyền những gì họ đang làm trong cộng đồng của riêng họ.

0.3. Không gian làm việc và các công cụ làm việc

1. Không gian làm việc

Học sinh cần một không gian đủ rộng để làm việc. Bố trí lớp học chỉ toàn bàn ghế không phải là một ý tưởng hay. 

• Để học sinh có thể dễ dàng tìm kiếm tài liệu và thảo luận các vấn đề với nhau, nên bố trí một chiếc bàn đủ rộng. 
• Các học sinh cũng cần một phần sàn rộng để thử nghiệm robot và dựng khu vực để thử nghiệm đó.
• Nên có khu vực để trang thiết bị và nguyên vật liệu giúp học sinh phân loại và giữ gìn ngăn nắp
• Nên có khu vực riêng để thực hiện các hoạt động cơ khí như khoan cắt để tránh ảnh hưởng tới khu vực làm việc chung

2. Các công cụ, trang thiết bị cần thiết

Ngoài bộ kit K12 Maker là trang thiết bị bắt buộc khi tham gia Viet Nam Robotics Challenge, các đội cần chủ động tự trang bị các trang thiết bị cần thiết khác khi làm robot tùy theo khả năng của từng đội:

• Các trang thiết bị cơ bản như các loại tua vít, các loại kìm, thước, đồng hồ vạn năng...
• Các trang thiết bị nâng cao hơn như máy khoan, máy cắt, mỏ hàn, máy in 3D...
• Các loại trang thiết bị khác theo tùy theo nhu cầu làm việc của đội.
• Máy tính: đội cần có ít nhất một chiếc máy tính (có thể là máy tính của một thành viên trong đội) hoạt động ổn định và tin cậy để sử dụng cho việc lập trình robot.